Godinnen van eigen bodem

De Blinkert De geschiedenis van een herberg met een holle boom Kraantje Lek in de gemeente Bloemendaal bij Haarlem speelt een belangrijke rol in de geschiedenis van Kennemerland. De uitspanning bestaat al sinds 1452 maar heette toen herberg Rockaers naar het plaatsje Rockaers, dat nu Overveen is. Kraantje Lek ligt aan de voet van het ruim acht meter hoge duin ‘De Blinkert’, waar ook de legendarische holle boom heeft gestaan. De herberg is door de eeuwen heen een rustpunt voor velen geweest. De vissersvrouwen uit Zandvoort, die met hun volle vismanden naar de Grote Markt in Haarlem liepen om hun vis te verkopen, pauzeerden hier. De Franse garnizoenen verbleven er tijdens de Franse overheersing, net als het Bataafse leger dat er twee kampen voor zijn troepen had opgeslagen.  De herberg lag op de route van de postkoetsen, de koetsiers nuttigden hier graag een borrel. In de Tweede Wereldoorlog lag Kraantje Lek net buiten het spergebied en was niet gevorderd door ...

Stel je een mysterieuze boslaan voor die uitloopt in een heuvel met een doolhof waar tweehonderd jaar oude knotbeuken staan die bewoond worden door vleermuizen. Midden op het zandpad een bloedsteen waar in voorchristelijke tijd geofferd zou worden aan de godin Kere of Kèèèr. Het verhaal gaat dat als je bij volle maan een speld in de steen prikt er nu nog bloed uit komt. Ook kun je er een treurend Wit Wief tegenkomen op zoek naar haar geliefde die vertrok en niet weerom kwam. In leven was zij een knappe freule die door haar ridder is verlaten. Landgoed Kernhem Het landgoed Kernhem ligt aan de noordkant van Ede op de rand van de Veluwe en de Gelderse vallei. Het behoort tot de oudste landgoederen van Nederland. Het terrein bestaat uit 31 hectare landbouwgrond waarop vier historische boerderijen en 33 hectare bos. Het hele gebied ademt een mystieke sfeer uit. Huis Kernhem, dat zijn naam aan het landgoed heeft gegeven, staat hier centraal, net als het voormalige Koets...

Ostara en de Isterberg Ooit rotsen gezien waar Wodan en zijn wilde bende jaagden en de ark van Noach strandde? Of stenen met prehistorische inscripties die aan de hoefafdrukken van de duivel worden toegeschreven? Wel eens oeroude grond betreden waar godinnen werden vereerd, dieren geofferd en lichtverschijnselen worden waargenomen? Zo’n bijzondere plaats is de Isterberg bij Bad Bentheim in Duitsland. Rots de zevenslaper met draakachtige kop Berg en bron De 67.8 meter hoge Isterberg met zijn zandstenen rotsformaties waarvan geologen schatten dat ze wel 70 miljoen jaar oud zijn, ligt net over de grens bij Oldenzaal tussen Bad Bentheim en Nordhorn in. De klippen zijn gevormd door de zee die het zand aanvoerde dat later is versteend. Het zijn de uitlopers van het Teutoburgerwoud en de Bentheimer heuvelrug. Ze werden al vroeg bewoond. Er zijn werktuig- en vuursteenvondsten gedaan die stammen uit de tijd tussen 7000 en 2000 v. Chr. Ook vond men aanwijzingen dat er to...

  Gaia en baby Uranus Gaia De ontstaansmythe van Gaia of Moeder Aarde vertelt ons dat zij al aanwezig is voor onze ‘aardse tijd’.  Zij is geboren uit de oer chaos, die de elementen vuur, aarde, lucht en water bevat. Lange tijd was Gaia alleen en vereerden de mensen slechts Moeder Aarde. Zij werd afgebeeld als een vruchtbaarheidsgodin, die het mysterie van geboorte en dood uitdrukte. Maar op een gegeven moment begon Gaia naar liefde te verlangen. Ze bracht toen zonder de tussenkomst van een man haar zoon, de hemelgod Uranus, voort en later trouwde zij met hem. Als zoon was Uranus nog ondergeschikt aan Gaia. Na hun huwelijk kwam hier verandering in. Ze kregen samen zes dochters en zes zonen. Uit het huwelijk van twee van hen werd Zeus geboren, die ging heersen over de godinnen en de goden van de berg Olympus. Vanaf die tijd was het patriarchaat een feit en kwam er verandering in de omgang met Moeder Aarde. Ton van der Kroon beschrijft haar op een prachtige manier:  ...

Beeld Holle by Ineke Bergman    Dankzij de verering van vrouwelijke heiligen binnen het christendom kunnen we nog iets te weten komen over de heidense godinnen die hun voorgingen. Blijkbaar miste het volk het vrouwelijke element in de nieuwe christelijke godsdienst waarin slechts één mannelijke god het voor het zeggen had. Omdat de oude, vertrouwde godinnen niet meer weg te denken waren uit de samenleving werden er voortaan vrouwelijke heiligen aangeroepen tijdens de verschillende jaarfeesten. Een goed voorbeeld hiervan is de verering van Sint Lucia, patroonheilige van de steden Syracuse en Venetië. Lucia vertoont nog trekken van  de Germaanse moedergodinnen Holle en Perchta. Legenden van Sint Lucia De maagd en martelares Lucia, die volgens een legende rond het jaar 286 in Syracuse op het eiland Sicilie werd geboren, bezocht met haar moeder het graf van de heilige Agatha. Daar bad ze om genezing van haar moeders ongeneeslijke ziekte, die daarvan ter...

  'Godinnen van eigen bodem' in de kerk van Anloo  Op zoek naar de godin AnnA Waar ooit de tempel van AnnA heeft gestaan, bevindt zich nu een kerk waarin nog verwijzingen naar deze godin zijn te vinden. Ik kan niet wachten om dit zelf te gaan zien. Op een zonnige herfstdag eind oktober rijd ik naar de St. Magnuskerkin Anloo, Drenthe. Ik heb een afspraak met archeoloog Jan Evert Musch, kenner bij uitstek van de heidense symboliek. Jan Evert vertelde me jaren geleden al, als docent bij één van de opleidingen die ik heb gedaan, dat de naam van deze Drentse godin op de binnenmuren van de kerk staat. Gelukkig heb ik hem nu naast me om tekst en uitleg te geven, want haar naam is geschreven in ‘moedertaal’. Musch is beeldend kunstenaar, paleo-antropoloog, archeoloog en hunebedkenner. Hij woont op vier kilometer afstand van Anloo en kent alle sagen en volksverhalen uit de streek. Tijdens onze afspraak in de kerk vertelt hij nog over een lokale regengod...